Turah tuluvluguu

Peeshgee bi chin targalaad talaar neg tartsan l yavjiin. Zunii huvtsas taarah n bhgui. 2 umd, neg podvolk, neg tsamts guitsee. 
Nuhur bid 2 nodnin ijilsuulj avsan urgun short bdgiin ternii miniih n taarahgui nuhuriinh nadad nodnin umsuj bsn shig taarch bval yahuuu. 
Bi chin nileen heden jil za barag 6 jiliin umnu 49 kg blaa shd. 45 bolchuul havirga serziigeed goy boloh n ene ter getsen. Nuhurtuu bolood 60kg. Za tegeed turuhiin umnu 58-59kg blaa. Jirmee bolood yavsaarn bgaad 78kg. Turuud 72, suu oruulana geed chihseer 75. Odoo 72.8kg. Muruudliin jin yadaj 55, shunaad 50kg.  
Yasn bhnuu turahaar shiidsen bh n. Yaj gejuu baga zereg hudluud, baga zereg hoolnii deglem bariad. Huhuul deer n suu muutai, ohin min dan huhuu iddeg bolohleer ohinoo bas gualig bolgochih bh geed aigaad huchtei, dorivtoi yum hiij boldoggui. Humuus huuhed hudluul turna gedgiin. Udam ugsaagaaraa targalchihdag bolohleer tegj bodoj taivahirch bolohgui bn. Eejiin taliig duuriachihsan, heden eejiin duu huuhnuud turuul poshknuud boltson aimaaar. 
Za yamar ch bsn hen negend helj zarlaj bj erch huch avahgui bol. Nuhur bol sonsuul holoo ochij kutsoo geh bh ged bodood bsn endee  bicheed bval uramtai gualigjihgui te. 
Ehnii zorilt naadam hurtel: 72.8-69,68 boloh. 
Yu ideh ve: suutei tsai (uuhgui bol suu bhgui bolchino), nogoon tsaig ih hemjeegeer, har uhriin mah davsgui chanaj ideh, jignej ideh, undug, tahianii mah, tarag uuh, nevs ugluud ideh.
Horigloh n: buh turliin tsagaan budaa guril, chiher saahar, choco, cakenuud.  Ur dungee uramtai hassan udruu bicheed bicheed tavichihnaa. The end
Amjilt chi chadnaa. 

Онгод оров

Зээ бухэл бутэн шинэ жил, цагаан сар, валентин, мартын 8, цэргийн баяр, инээдмийн баяр, хуухдийн баяр бас бус баярууд дуустал таг алга ьолсон байна шуу. Энэ их баяруудыг онгороосон гэхлээр аймаар их хугацаа юм штг байгааз гээд балайраал. 
Энэхуу хугацаанд би чинь жижигхэн гунжтэй болоод тэрийгээ осгон бойжуулаад 4 сар болох гэж байна. 
Энэ жижигхэн хун чинь ямар эгдуутэй сонирхолтой ертонц юм бэ. Хараад ханамгуй, хайрлаад дуусашгуй янзтай хоорхон. Энэ 4 сарын хугацаанд зугээргуй ханиад шуухинаа гээчийг узэж орчлон хорвоотой муу сайн бухэнтэй овоо танилцаал байх шиг байна. 
Гэрээ гэнэт нуулгээд Улаанбаатарын баруун талаас зуун тал руу хурээд ирчихсэн. Анхнаасаа хуучин байрны орчин таалагддаггуй байсан болохоор шинэ цэвэрхэн газарт дасаж ядах юм огтоосоо алга. 
Удахгуй зуслан гарч жарганаа гэж байгаа 3уулаа. Гол нь олигтойхон жигд дуулаарахгуй юм. Халаалтгуй байшинтай болохоор жоохон жиндэх байх гэж айгаастай. 2 долоо хоногоос гарнаа. 
Миний охин вакциндаа оройтож орох болсон учраас нэг сар хойшлуулсан ч дунд нь ханиадтай болоод дахин 20 хоног хойшлуулцан. Одоо хийлгэхгуй бол болохгуй нь гээд 3 дахд очих товоо гаргасан чинь дахиад нус нь гоожоод цор цор гээд байх юм. Ямар учир жанцантай хуухэд вэ. 
Одоогийн байдлаар 3 сар 20 хоногтой охин маань аав ээжийгээ онгирооход аальгуйтээд маш инээж онгирно.  Сонсголонтой дуу тэр тусмаа ээжийнхээ буувэйн дууг дагаж ганганаж дуулна. Мээмээ идэхгуй гэж унэрхэнэ. 2 гарын хуруунуудаа хооронд нь орооцолдуулана.  Хуруугаа хохно. Биеэ эргуулэх гэж маш их хичээх болсон. 
Аав нь харин дандаа миний угэнд ордог байсан бол охиноо харчаад ээжийг загнадаг болсон. Угэнд орохгуй оорийнхоороо байх гэдэг болсон. Эрхэлж чадахаа болисон учраас их цухалдуу болоод байх шиг байна. 

Сонин сайхан солио гажуу

     Гэдсээ томоруулцан чинь гэрээсээ гарахаа болисоон. Гадаа гараад ч ганцаараа хун чинь хаачих ч юм. Холдлоо гээд л Улсын их дэлгуур маажигнана. Нээх сайхан хувцас харангуут таарахгуй тэгээл гэюурч тойрч бгаал гараад ирэх юм доо гэж. 
    Уржигдар хотоос гарч нар салхинд гарсан. Амралтын газрууд сайхан болжээ. Хоол унд нь ч сайн, дулаахан ч юм. О2-г ханатлаа уушиглаж бгаал ирлээ. Амралтанд чинь хуухдуудээ л гаргах гэсн хумуус хуйтрээд ирэхлээр ихэсдэг юм байна. Бяднуус л гэхэд 3 гэр бул хуухдуудээ аваад, ядаж бхад 3 эхнэрууд нь жирмээнууд блаа. 
      Ааааяаааяааяааа одооноос ч сайхан жин нэмж байна даа. 10кг нэмцэн байгаа, одоо 3 сар улдсэн энэ хугацаанд ядаж 10кг л нэмэх юмсан. Ид таргалдаг уе нь юм гэсн шд. Зарим хумуус ч 30-40кг нэмдэг гэсн битгий л тэр нь бгаасай. За яахав эруул саруул амаржиж авчаад л алга болгоно доо. Алга болгоно гэснээс дахиад угсараад нэг маамуулчихдаг юм билуу гэж бодоод бгаа. Амар зэрэг томроод ихэрууд шиг осчих бх гээд. Эхэндээ их л ядрах бх гэхдээ надад ч амар л бна. Ажил торлоос авахуулаад бие хаа, нас зусэнд ч тэр. Нэгийгээ 3,4 нас хургээл за нэг еох гэж бтал нахиал бух зуйл эхнээсээ болоол нялхаа яахав томоо цэцэрлэг сургааль руу нь яахав гэж бснаас адилхан 2уулаа зэрэгцээд цэцэрлэг сургууль энэ тэр гээд амар зугээр. Би ч бас ажлаа донгож эхэлж бтал дахиал суух болно. Нэг удаагийн дайралтаар л хуу хааа болгоол. Нас ч оройтчихсон юм чинь. Ангийн хуухдууд ч 3 хуухэдтэй гэж бхад би ч донгож анхных гэхээр оройтчихсоон. Гэхдээ 35,40 настай гэхэд галзуу цэмбгэр, 2 хуухэдтэй ганган авгай бмаар бна шд цаадах чинь.  
За нэг англи хэлтэй болох гэж 4 сараас хойш бодов. 5 сард нэг газар буртгуулчихсэн. Гэтэл буурай минь бурхан болоод хойшлуулчихсан. Юун курс хэл манатай бсан. За тэгээл 7 сараас эхлэнэ гэхээр нь монгоо огоол яваад эхэлтэл 1хоног яваал юун явах хордлого эхэлдгийн бгааз дээ. Ямар сайндаа гурийнэ гэж бодоод замдаа явж бтал хань яриад их дотор чинь муухайрч бвал хойшлуулах юмуу гэнгуут нь дуун дээр нь тэгий гэж бгаам чинь. Ингээд 10 сар хуртэл хойшлуулъя гэсэн 11 сард эхлэнэ гэсн одоо энэ 7 хоногт яаж ч бсан явна даа. Монгоо огцон болохлээр явахаас оор аргагуй. Огоогуй бсан бол ч.... Кккккк. Ээж ямар сайндаа нэг л их англи хэлтэй хун торох гээд бгаам биз дээ л гэж бна лээ. Ууг нь жирмээ уеэ ашиглах гэсн биш яг шдээ л болж байна. 
За за ойрын санаанд бгаа юм ийм л байх шив. Мэр сэр хун амьтанг загнаснаас эхлээд бичвэл бх л хов жив. Дараа бичнээ. 

Сайхан бороотой бна

Би нь ууг нь зун цагийг нартай л байлгах дуртай бсын. Нартай бвал л халуун энэ тэр нь бол огтоос хамаагуй гээл, халуун бх тусмаа л сайхан гээл. Тэгсэн энэ жил нэг л бишээ, нар л битгий гараасай, халууныг узэн ядаж бна, бороо л ороосой гэж буур гуйж энэ тэр. Тэгээд энэ оглоо энэ намар сэруухэн сайхан бна. Хань ижил минь ханиад хурлээ гээл яваад бдаг би нь хурч болохгуй бдаг. Очигдор нээх хоорхон би буйдан дээрээ унтахуу чамд халдаахгуйн тулд гэнээ. Намайг ханиад хурэхлээр хол хол гээд, оороо хурэхээрээ наашир наалдий унсий гэдэг бсан хун чинь аягуй юм ярьдаг бна шд гэж баахан шоолов. 
Нээх гое юм идэх юмсан. Даанч яг юу идэхээ мэдэхгуй бнаа. Чихэр энэ тэр амттан сонин биш. Хоол энэ тэр бас л биш, амттай бялуу гурилан юмс идсэн болохгуй яг яах вэ. Яг унэндээ бол тасархай гое кофе, шокотой бялуу идмээр бган юм шиг бна. Идэж болохгуй гэх тусам гэнэт гэнэт хамарт унэр нь хий хоосон сэнгэнтэл унэртэхийг нь яанам бэ. Бас боргоцой унэртээл, энэ жил самар гарахгуйн бхдаа. Би нээрээ монгол самарны харшилтай болцын шд сонин. Идэсний маргааш хамар залгиураас аймаааар муухай юм гараад хамрын ханиад хурцэн юм шиг болдог болцон. Оноодор юу идэх вэээ. 
Олоон жилийн омно BLUE хамтлагын Данканд дурлаж явлаа шд кккккк. Тууний омссон нимгэн саарал гурвалжин захтай цамцыг, тууний цаадах цээжийг нь харж шулсээ гоожуулаад л. Нууцхан энэ залуутай тааралдах юмсаан, намайг ази хун болохоор тоох боловуу энээ тэрээ гэж мороодоол. Тэрний тэр цамцыг ангийнхаа залуучуудад санал болгоол, ийм цамц омсуул чи тасархай харагдана шуу гэж мэгээл. Гэхдээ юу гээл Данкан шиг харагдав гэж дээ ккккк хун хошигруулж дэмий юм авахуулсан хэрэгт ч орж блааа. Харин сая ирэхэд нь хогширцийн блгуй "гое хамтлаг шуу, зав гаруул узнээ, за яршиг хуйтэн бна узээд яахав дэ" гээл болчихдог бна шд. Хань ижил тэгж дурлаж явлаа гэвэл тив алгасан хардах ажилтай болох бхдаа хахахаха. Мэдээж гадагад торх бол тасарцан юм чинь тэ кккккк.  
Хаашаа ч хамаагуй гадагшаа явах юмсан. Зугээр л тэнэмээр бна. Улаанбаатараараа тэнээд дуусцан оор газраар тэнэмээр бна. Би ууг нь ийм олон ааштай, ойж буусан хун биш юмсан яах вэ. 

Энэ чинь юу л болоод бна

Очигдорийн хувьд аавтайгаа эвлэрэв. Одоо хань аав 2 учраа ололцчуул болоо. Хэн хэндээ гомдож, туньсан бсан учир дээрээс нь торсон аав хуухэд болохоор эвлэхгуй гээд яахав. Энэ эрчууд гэж сэтгэлийн ямар ч хатгуй, тээд оорт нь жоохон хатуурхахлээр хамгаа алдчих хумуус юмаа.
Энэ жил юу болоод бгааг ойлгодоггуй ээ. Ноднин эмээгийн минь ээж бурхан болсон. Энэ 5 сард эмээ минь бурхан болсон. Тэгсэн эмээг бурхан болсноос хойш овоогийн минь ганц охин дуугийн сэтгэл санаа нь хямраад даралт нь ихсээд бна гээд бсан чинь очигдор гэнэт харавчихлаа сэхээнд бна гэхийн. Хуний сэтгэл гэдэг биеэ амархан муутгадаг, доройтуулдаг бололтой. Саяхан очиход л " буурайтай нь бэр эгч хадам дуу болоод энэ жил яг 50 жил болж бгаа юм. Гэтэл ийм хурдан явчихлаа эгч минь. Би нэг л итгэхгуй бна, 5 сараас хойш эмчилгээ хийлгээд ч ур дун гарахгуй юм" гээл уйлаад суусан юмсан.
Бага стрессдэхгуй, нервтэхгуй амьдрахгуй бол хуний утсан чинээ улаан амь тасрахдаа амархан  гэдгийг энэ уйл явдлууд мэдруулж бна.
Би дандаа эсрэг уур амьсгалтай юм их бичих юм. Нээх удахгуй мааш гэгээлэг зуйлс бичиж бна.

Ганцаарахнаа

     Хань ижил минь байж бгаал гадагшаа явчихлээр гав ганцаарахнаа 10-14 хонодог болоод 5 жил болж байна доо гээл нээх зовсон хун. Ханиндаа байх хумуус захаасаа аваад байгаа ч гав ганцаараа байх нь л надад амар бдын. Гэрт хун ирэхлээр тэр хун айлд бгаагаа мэдрээд гэртээ дураараа бгаа юм шиг байж чадахгуй бгаа бхдаа гэж бодсоор байтал би их тавгуй болчихдог юм. Мангар зожиг бгааз. Яахав 25 жил гэртээ гав ганцаараа улдэж узэх юмсаан гэж хусдэг бсан мниь биелэж бгаан. 

      Гэхдээ ханийгаа суулийн уед явах болохоор дагаад явчихмаар санагдаад, санаад л унээр их жовжийнаа. 

Энэ зун лагер дээр зуншилаа. Айлууд маань бороо оронгуут л хот орчихлээр эзэнгуй хашаа байшингууд дунд ногоон дээлтэй би, улаан хантаазтай хань бидэн 2 л улдэж онгороолоо. Орой болохлээр л аймаар хав харанхуй дунд ганцхан байшин гэрэлтэй тэр нь манайх. Манай дуу ирчээд орой ноль орох замдаа "яанаа ганцхан танайх л бгаам бна шдээ, хууууууууууу хий узэгдэлтэй юм шиг" гэж авдын. Гэхдээ сайхан бсоон. Агаар салхи гэдэг чинь юугаар ч солишгуй шуу дээ. Ой модоор зугаалаад л, гузээлзгэнэ тууж идээл, шоргоолж хооллоод л, шорлог хийж идэх ямар их кайф гээч. Оглоо царцаан дуун дунд сэрэх ямар ч сайханы.

      Энэ зун бас нэг асуудал дагуулсан баяр болсон нь уеэл дуугийн хурим блаа. Томхон хэмжээний хурим болсоон. Монго л бвал унэхээр бухнийг хийж болдог л юм билээ. Бутэн одоржингоо л скай ресортс дээр болсон. Хурим ч уг нь ярих юмгуй сайхан боллоо. Даанч орой нь найр ондорлох уед би аавтайгаа муудалцаад тэр чигтээ уурлаад харьсанаас болоод сар гаран ул ойлголцсон бйдалтай онгороолоо. Ядаж бхад энэ 7 хоногийн ихээр ааваас смс ирвээ. Тэгсэн харвахын омнох таталт гээч юм болчлоо, чамаас л болж ийм болсон чи хараасан гэж торсон аав маань явуулжээ. Хэлэх уг олдсонгуй ээ. Хий л ганцаараа уйллаа. Ээжтэй ярилаа, ааштай хун шуу дээ чи тэгэхэд улдчихгуй гэж байна. Тэгээд нудэнд нь харагдаад хэрэггуй боон уур, та 2-оос л болсон гээд бгаа гэхийн. Очигдор чи ярисан нь дээр бхаа гэлээ. Ярисан утсаа таслаад бх юм. Ямар ч бсан гайгуй бгаа гэж бна. Хоол цай огуулээд л бж бна. Заримдаа би боддог юм, аав маань сайн хун гэхдээ заримдаа арай дэндуу ааш гаргадаг, ээж маань насаараа л аргыг нь олж аргалж яваа. Дургуйгээ хурвэл огцом ууртай цохиод ч авдаг нь хэцуу. Харин аав шигээ биш их зоолхон сэтгэлтэй, намуухан хунтэй ханилсандаа сэтгэл тайван бдаг юм. Аав ийм зан гаргахад ээжээсээ илуу ханьтайгаа хуваалцмаар санагдсан. Ханьтайгаа л бвал би их тайван уужуу сэтгэл амар байхаа энэ уед л мэдэрсэн. 

      За энэ уйл явдалаас нэг юм ойлгосон нь хурим лав надад зохихгуйн бна гэж. Манайхан хурим хийдэггуй ганц хийсэн ээжийн доод талын дуугийнхэн нь нохор амиа хорлож бсан болохлээр би хуриманд нээх сужигтэй биш. Хурим лав хийхгуй гэж шийдээд бга. Харин хуримны оронд европоор ч юмуу азиар аялана гэж бодоод бгаа. Хайран монгоороо хэдэн хун хооллож бхаар тэр хэдэн саяар (дор хаяж л 10, 20 сая орох бх) сайхан дэлхий ертонцоо узэж таниж л бсан нь илуу сайхан санагдаад суулийн уед болж огохгуй бгаа. Хань болохоор нусэр хурим хийнэ гээд бгаа, одоо ирэхлээр нь тархийг нь угаахаас. Цасан цагаан даашинз гое ч ганцхан удаа омсоол, зураг улдээл болоо. 

     Би ур хуухэддээ талхаа олох аргыг нь, эхлуулэх жоохон хоронгийг нь улдээгээл болоо. Харин насны богсонд хуний ад бололгуй хураасан жоохон юмаараа энэ дэлхий ертонцоо нэг сайхан танин мэдэж тойрчиход л хун болж торсоний хэрэг гарч бгаам даа. Монголоо тойрчоод монголдоо л бгаад бсаар ухэхгуй ээ. Чоглог бна уу чоглог ш дээ. Чоглог эмээ чоглог овоотэйгээ жиргана шдээ. 

Баярлаагуй баяр наадам

Зэээ баярын наастир дуусаад амралт зугаалага эхэлж байх шиг байна. Миний хувьд энэ жилийн наадам болсонгуй дээ.
Хань бид 2 ноднин жил зуслангийн байшинтай болж тэрийгээ балгас байхаас нь додомдон, энэ жил шаазан нойлтой болгож хун гархуйц болгосон. Хэн ч харсан юун аймаар балгас байсын гэж байна лээ. Тэгвэл хажуу хавирганыхан маань хогшин залуугуй манай байшинг "СУНС" тэй байшин гэдэг байсан гэсэн. Бараг л энэ 2 мэдрэл байхаа гэж ярьж байсын бишуу кккккк. Сонин нь кадастрынхаа дагуу хашаагаа жоохон сунгаад барьцан чинь манайтай хамаагуй айлын хуухэн залуус ирж хэруул хийгээд, аавдаа хэлнэ дээ гэж хуртэл хуухдээ тэвэрсэн, 2,3 айлын цаадах хуухэн томорсын шд. Тэрэнд манай хашаа сунах ямар хамаа байгааг огтоос ойлгоогуй эээ ккккк. Манай хашаанд кадастр газар ч угуй байж байшингаа барьцан залуу ална талнадаа тулаад гуйгээд байсан нь ч ойлгомжгуй. Залуу хумуус нь давьтаргуй арчаагуй болцон. Харин настай 2 хорш маань бол газраас маань авсанаа шударга хэлээд арга зуйгээ олчоод байгаа байхгуй юу. Эвлээд эвтэйхэн ярьвал юу ч болдог л биз дээ.
За тэгээд ноднинжингоо унхантаж байж байшингаа босгоод, ээ жил хань минь зутгэсээрэн байгаад шаазан нойлтой, сайхан саун хийж авлаа. За тэгээд наадмын омнох 2 одор цэвэрлээд л 11нд ордын байгааз дээ.
Унаган гэртээ байхдаа манайх чинь бусдын жишигээр Голын цэнгэлдэхдээ наадмын нээлтээ узээд хуушуураа авч идээд л орой нь буурайгынхаа лагерт эсвэл гэртээ идэж ууж онгороод маргааш нь морь энэ тэр уздэг юм л даа. Харин хунтэй сууснааас хойш энэ маань жоохон жоохон оорчлогдсоор энэ жил буур ямар ч наадамын наастиргуй болдог байна шд.
Яасн гэхээр энэ жил нохорийн эмээ нь казахтанаас охинтойгоо буюу хадам ээжийн ээж дуутэй нь ирж таарсан. Миний ээж ууг нь шинэ байранд орох ч юмуу ямар нэг шинэ юм болоход яг халуун ам булээрээ гэртээ байвал их зугээр байдаг. Жишээ нь боон хун яг байранд орсон одор нь ирээл найралж наадамлаад бвал тэгээл насан туршдаа хун дарсан нойхролдсон айл болно шуу тэгэхлээр ядаж 11ндээ та 2 сайхан амарч бж бгаад 12 ндоо хумуусийг нь уриарай гэж захисан юм. Омно нь ч намайг гуйсан одор ээж та 2 гэртээ амарч кино ший узэж тайван тухлаг байгаарай гэсэн ч бид 2 юун тухлах боон ажил гээд гараад гуйснээс хойш толгой оод авахгуй их ажилтай байгаан.
За тэгээд хадамд хэлдийн бгааз дээ. 11 нд бид 2 амараад тануусыг 12нд зусландаа урьж байнаа гэсэн хадам ээж уурлааск. Угуй 11нд очино. Эсвэл голын цэнгэлдэх зайсангаар авч яв гээд. Тэгээл яахав 11нд очих болсон ч бас зусланд бгаа хамаатныдаа очоод ээжийгээ улдээчээд хадам аав ээж 2 дуутэйгээ ирж хоноод, маргааш одор нь эмээ нь ирээд, орой нь хамаатныхан нь ах эгч нь ирээд, маргааш нь дахин ууж идэж суусаар арай гэж 14нд явав. Би ч бараг суулгуй бсаар гаргаж огов. Ингээл наадам юу боллоо яалаа ийлээ. Бух юм дуусцан, нээлт нохож узэх гэсэн ч гарахгуй. Нэтэд ч олигтой тавигдаагуй бдаг бна шд. Би зочин хулээж авахлээрээ оорийгоо зовоогоод боон юм бэлддэг хоббитой болохлээр буур их ядарсаан. Манай хадмууд ядаж аймаар их цайлж суудаг хумуус одрийн хэд ч ширээ засаж ууж идэв. Суулдээ ч нохортоо оноодор явна биз дээ явуулая тэгэхуу гэж бж явуулсаан. Манайхан ингэж хундрэлтэй зочилдог хумуус биш болохоор заримдаа ч дургуй хурдгийнмаа эднууст. За яахав эмээ нь дахиж ирээ ч уу угуй ч уу гэж бодон бодон нуур хувиргалгуй, бух юм ОК гэж дуусгалаа. Дараа жилийн наадмаар л ингэж байхгуй юм шуу.